Giriş ve Amaç: Multipl sklerozda (MS) trigeminal tutulum, ölçülebilir fonksiyonel bozukluk bulunmasına rağmen klinik olarak sessiz kalabilir. Afferent yolların subklinik disfonksiyonu, belirgin nörolojik bulgulardan önce ortaya çıkabilir. Bu çalışmada, trigeminal nöropatiye ilişkin klinik kanıtı bulunmayan MS hastalarında pulpa duyarlılık testinin subklinik trigeminal afferent disfonksiyonu saptayıp saptayamayacağını araştırmayı amaçladık.Yöntem: Çalışmaya 39 MS hastası (19 relapsing-remitting ve 20 progresif) ile 27 sağlıklı kontrol dâhil edildi. Tüm katılımcılarda sağ maksiller santral kesici dişe elektrikli pulpa testi (EPT) ve soğuk uyarı uygulandı. Elektrikli pulpa testi duyusal eşik değerleri kaydedildi. Soğuk test için yanıt latansı saniye cinsinden ölçüldü. Yaş ve hastalık süresi ile ilişkileri değerlendirmek amacıyla korelasyon analizleri yapıldı.
Bulgular: Kontrollerle karşılaştırıldığında, MS hastalarında daha yüksek EPT eşik değerleri ve uzamış soğuk yanıt süreleri saptandı. Multipl skleroz kohortu içinde her iki ölçüm de progresif hastalıkta daha yüksekti. Fark soğuk test için istatistiksel olarak anlamlı düzeye ulaştı (7,15±3,60 vs 4,89±2,58 sn, p=0,038), oysa EPT değerleri benzer ancak istatistiksel olarak anlamlı olmayan bir eğilim gösterdi (9,80±4,15 vs 7,84±4,59, p=0,084). Yaş ile soğuk latansı (rs=0,321, p=0,046) ve EPT değerleri (rs=0,326, p=0,043) arasında zayıf korelasyon bulundu. Hastalık süresi EPT ile zayıf bir korelasyon gösterdi (rs=0,334, p=0,037), ancak soğuk yanıtları ile ilişki göstermedi.
Sonuç: Çalışmamızın bazı kısıtlılıklarına rağmen, elde ettiğimiz bulgular pulpa duyarlılık testlerinin trigeminal afferent yolların fonksiyonel durumu hakkında anlamlı bilgiler sağlayabileceğine işaret etmektedir. Özellikle progresif hastalık alt grubunda saptanan daha belirgin değişiklikler, trigeminal sistem boyunca gelişen kümülatif iletim bozukluğu ile uyumluluk göstermektedir. Bu yaklaşımın tanısal değerini ve klinik önemini daha net tanımlayabilmek için yöntemin trigeminal SEP ve yüksek çözünürlüklü beyin-beyin sapı MRG ile doğrudan karşılaştırıldığı ileri çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır
Anahtar Sözcükler: Elektrikli pulpa testi, kraniyal nöropatiler, multipl