Akut İskemik İnmede Sirkadiyen Başlangıç Zamanının Klinik Sonuçlar ile İlişkisi

Nijat ABBASZADE, Mine Hayriye SORGUN, Umut BOZKURT, Ömer Eray YALAP, Ceren Ayperi GÜNDOĞMUŞ, Hilal ÇÖKLÜ, Oğuzhan TAŞ, Ali Cem EKŞİ, Fatma Tuğra KARAARSLAN TÜRK, Beril ÖZDEMİR, Canan TOGAY IŞIKAY
2026 Cilt: 63 Sayfa:443-447
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• İskemik inme başlangıcı sirkadiyen patern gösterir; sabahları daha sıktır
• Gece gelişen inmelerde veya uyanma inmelerinde trombolitik tedavi daha azdır
• Öğleden sonra başlayan inmelerde hipertansiyon daha azdır
• Akut tedavideki farklara rağmen sirkadiyen inme başlangıcı sonlanımı etkilemedi
• İnmenin gün içi zamanlaması komorbiditelerle ilişkili olabilir


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Sirkadiyen ritmin iskemik inme gelişiminde rolü olduğu gösterilmiş olmakla birlikte, tedavi stratejileri ve klinik sonuçlar üzerindeki etkisi halen belirsizdir. Biz bu çalışmamızda, akut iskemik inme hastalarında inme başlangıcının zamanlaması ile vasküler risk profilleri, inme şiddeti, prognoz ve tedavi yöntemleri arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık.Yöntem: Ağustos 2017 ile Aralık 2023 tarihleri arasında hastanemiz inme ünitesine kabul edilen tüm akut iskemik inme hastalarının verileri retrospektif olarak incelendi. Hastalar, inme başlangıç saatine göre dört gruba ayrıldı: Grup  1, uyanma inmesi veya saat 00:00 ile uyanma arasındaki dönemde gelişen inmeleri; Grup  2, uyanma ile saat 12:00 arasındaki dönemde gelişen inmeleri; Grup  3, saat 12:00-18:00 arasındaki dönemde gelişen inmeleri; Grup  4 ise 18:00-00:00 arasındaki dönemde gelişen inmeleri içermekteydi. Hastaların demografik ve klinik özellikleriyle, hastalara yapılan akut inme tedavileri kaydedildi. Fonksiyonel sonlanımlar, ilk takip muayenesinde modifiye Rankin Skalası (mRS) ile değerlendirildi. Tek değişkenli analizlerin ardından, IV tPA uygulamasını etkileyen bağımsız faktörleri tespit etmek amacıyla çok değişkenli ikili lojistik regresyon analizi yapıldı.
Bulgular: Toplam 1047 hasta arasından 751’i dâhil olma kriterlerini karşıladı. Grup  1’de 212 (%28,2), Grup  2’de 231 (%30,8), Grup  3’te 158 (%21) ve Grup  4’te 150 (%20) hasta bulunmaktaydı. Hipertansiyon prevalansı Grup  3’te anlamlı olarak daha düşüktü (p=0,0027). Çok değişkenli analizler; başvuruda yüksek NIHSS skoru (OR 1,202; p <0,001) ve inme başlangıç zamanını IV tPA uygulaması için bağımsız belirleyiciler olarak saptamıştır. Grup  1 hastalarının IV tPA alma olasılığı anlamlı derecede düşük bulunurken (p <0,001); etiyoloji, mortalite veya takip mRS skorları açısından gruplar arasında anlamlı fark gözlenmemiştir.
Sonuç: Bu çalışma, uykuda iskemik inme geçiren hastalarda IV tPA’nın daha seyrek uygulanabildiğini göstermektedir. Bu bulgu, uykuda gelişen inmelerin daha erken fark edilmesini sağlayacak araçlara duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır. IV tPA oranlarındaki farklılıklara rağmen, inme başlangıç zamanının mortalite ve fonksiyonel sonuçlar üzerinde anlamlı bir etkisi saptanmamıştır.
Anahtar Sözcükler: İnme, inme zamanlaması, prognoz, sirkadiyen ritim,