Orta Yaşlı Sıçanlarda Rivastigminin Melatonin Reseptörleri Üzerindeki Cinsiyete Bağlı Etkileri

Nilüfer AKGÜN ÜNAL, Elif TÜRKDÖNMEZ AK, Ömer ÜNAL, Erdal AĞAR, Mustafa AYYILDIZ
2026 Cilt: 63 Sayfa:354-360
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• Rivastigmin, MT1/MT2 ekspresyonunu cinsiyete özgü farklılıklarla düzenler
• Reseptör değişimleri, cinsiyete bağlı davranış farklılıklarıyla uyumludur
• Melatonerjik yanıt farkları, cinsiyete özgü farmakoterapi gerektirmektedir
• MT1/MT2 plastisitesi, kolinerjik tedavinin bilişsel etkilerinde rol oynar


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Melatonin (5-metoksi-N-asetiltriptamin), vücudun doğal sirkadiyen ritmiyle yakından bağlantılıdır. Demans, yaşlı bireylerde önemli ölçüde daha yaygındır. Rivastigmin (RIVA), demans semptomlarını hafifletmek için reçete edilen asetilkolinesteraz ve bütirilkolinesterazın geri dönüşümlü bir inhibitörü olarak işlev görür. Belirli semptomları tedavi etmedeki etkinliğine rağmen, RIVA’nın nöroendokrin etkileşimlerinin ardındaki mekanizma henüz netlik kazanmamıştır. Araştırmamız, orta yaşlı, 13 aylık erkek ve dişi sıçanlarda RIVA’nın hafıza, anksiyete ve melatonin reseptör genleri MT1 ve MT2’nin ekspresyonu üzerindeki etkilerini araştırmayı amaçlamıştır.Yöntem: Sıçanlara, on gün boyunca günde bir kez 2 mg/kg RIVA veya tuzlu su intraperitoneal enjeksiyon olarak uygulandı. Son enjeksiyondan yirmi dört saat sonra, sıçanlara Y-labirent ve yükseltilmiş artı labirent testleri uygulandı ve ardından qPCR analizi için doku örnekleri toplandı.
Bulgular: Davranış testleri cinsiyete özgü yanıtlar ortaya koydu; RIVA, dişi sıçanlarda keşif davranışlarını değiştirmedi ve kontrollerle karşılaştırıldığında erkek sıçanlarda azalışa neden oldu. Aynı zamanda, RIVA tedavisi her iki cinsiyetin hipokampüsünde MT1 ve MT2 gen ekspresyonunda önemli azalmalara neden oldu, ancak kortikal ekspresyon erkeklerde ve dişilerde farklı sonuçlar gösterdi.
Sonuç: Orta yaşlı sıçanlarda RIVA tedavisi, davranışsal değişikliklerle birlikte MT1 ve MT2 gen ekspresyonunda değişikliklere neden olabilir. Melatonin reseptör ekspresyonundaki cinsiyetler arası farklılık, yaşlanan popülasyonlarda cinsiyete bağlı bir etki potansiyeline işaret ederek kolinerjik ve melatonerjik sistemler arasında bir etkileşim olduğunu düşündürmektedir.
Anahtar Sözcükler: Anksiyete, bellek, cinsiyet, kolinerjik sistem,