Epizodik Bellek Görevi Sırasında Geç Başlangıçlı Depresyonun Beyin Aktivitesi Üzerine Etkileri

Zeynep Naz GÜLEÇ, Melis ERCAN, Yiğit ERDOĞAN, Kaya OĞUZ, Aslıhan UYAR, Birce Begüm BURHANOĞLU, Özgül USLU, Mehmet Can ERATA , Mehmet Çağdaş EKER, Ali Saffet GÖNÜL
2025 Aralık - 62 (4)
TÜRKÇE PDF İNGİLİZCE PDF

Öne Çıkan Noktalar

• GBD’de kaudat aktivitesindeki azalma, erken kodlama ve
hatırlama sorunlarını işaret eder.
• GBD’de VAK ve FGA aktivitesindeki azalma, görsel ve
dikkatsel farklılıkları gösterir.
• Epizodik bellek görevleri, GBD ve AH arasındaki ilişkide
kilit rol üstlenebilir.


Türkçe Özet

Giriş ve Amaç: Geç başlangıçlı depresyon (GBD), geri dönüşü olmayan
bilişsel gerileme ile ilişkilendirilmiş olup, erken Alzheimer hastalığı (AH)
patolojisini yansıtabilir. Bu çalışmada, GBD hastalarında epizodik bellek
(EB) görevi sırasında sağlıklı kontrollerle (SK) karşılaştırıldığında beyin
aktivitesi farklılıklarını araştırmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 15 GBD hastası ve 13 SK
katılımcı alındı. Katılımcılar, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme
(fMRG) sırasında yüz-isim ilişkisi kurma görevini, hem kodlama hem de
hatırlama aşamalarına odaklanarak tamamladılar.
Bulgular: Gruplar arasındaki istatistiksel karşılaştırma, SK grubunun
kodlama görevi sırasında GBD grubuna kıyasla sol vizüel assosiasyon
korteksi (VAK) ve sol kaudatta artmış aktivite gösterdiğini ortaya koydu.
Yüz tanıma görevinde, SK grubunda sağ kaudatta artmış aktivite, isim
tanıma görevinde ise sağ frontal göz alanında (FGA) artmış aktivite
gözlendi.
Sonuç: Sağlıklı kontrol ve GBD grupları arasında VAK, kaudat ve FGA’daki
farklılıklar, GBD’de belirgin bozulma ortaya çıkmadan önce dikkatin
sürdürülmesi, hedefe yönelik öğrenme, EB oluşumu gibi süreçlerde erken
değişiklikleri işaret etmektedir. AH’ye artan yatkınlıkla ilişkilendirilen
alanlarda istatistiksel olarak anlamlı aktivasyonlar bulamasak da, GBD
hastalarındaki görsel işlemleme ve dikkat yöneltme ile ilgili bölgelerdeki
hipoaktivasyon bulgularımız, önceki çalışmalarda AH’de gözlemlenen
hipoaktivasyon kalıpları ile tutarlıdır. Bu sonuçlar, GBD’deki bellek
bozukluklarının altında yatan sinirsel mekanizmaların ve AH patolojisiyle
potansiyel örtüşmesinin daha iyi anlaşılmasına katkıda bulunmaktadır.
Anahtar Sözcükler: Alzheimer hastalığı, bilişsel işlev bozukluğu, epizodik
bellek, geç başlangıçlı depresyon, görev bazlı fMRG, yüz-isim ilişkisi