Amaç: İnsomniyanın tedavisinde yeni psikofarmakolojik ajanlardan
biri olan oreksin reseptör antagonistlerinin (ORA) depresyon gibi diğer
psikiyatrik bozukluklardaki etkinliğine dair ilgi giderek artmaktadır.
Yöntem: Bu meta-analiz, PRISMA gerekliliklerine uygun olarak
yürtülmüştür. Literatür taraması PubMed, Scopus ve EBSCO (Medline)
veri tabanları üzerinden gerçekleştirilmiştir. Arama kelimeleri
(depression OR mood disorder OR affective disorder) AND (orexin OR
orx OR hypocretin OR orx1 OR orx2 OR orexin receptor antagonist
OR almorexant OR suvorexant OR lemborexant OR daridorexant OR
seltorexant OR vornorexant OR filorexant) olarak seçilmiştir. Herhangi
bir tarih sınırlaması kullanılmamıştır. I2 değeri %50’nin üzerinde olan
analizlerde rastgele etkiler modeli, %50’nin altında olan analizlerde ise
sabit etkiler modeli kullanılmıştır.
Bulgular: Akut dönemde ORA’ların depresyonun çekirdek, uykuya
göre düzeltilmiş ve toplam belirtileri üzerinde anlamlı etkiye sahip
olmadıkları (sırasıyla; rastgele etkiler için standardize edilmiş ortalama
fark (SOF) -0,422, %95 güven aralığı (GA) [-0,90; 0,06], p=0,089, I2=%62,4;
rastgele etkiler için SOF -0,375, %95 GA [-1,24; 0,49], p=0,400; I2=%66,6 ve
rastgele etkiler için SOF -0,477, %95 GA [-0,97; 0,01], p=0,059; I2=%83,1)
gözlenmiştir. Ancak erken dönemde depresyonun çekirdek ve toplam
belirtileri üzerinde anlamlı etkiye sahip oldukları saptanmıştır (sırasıyla;
sabit etkiler için SOF=-0,228, %95 GA [-0,44; -0,01], p=0,036, I2=%9,1 ve
sabit etkiler için SOF=-0,186, %95 GA [-0,37; -0,001], p=0,048, I2=%0,0).
Sonuç: Bu meta-analiz sonuçları ORA’ların mevcut antidepresan tedaviye
eklendiklerinde doğrudan antidepresan etkinlik sağlayabildikleri, bunun
yanında uyku semptomlarında düzelme üzerinden dolaylı antidepresan
etkilerinin de olabileceğine işaret etmektedir. ORA’ların, oreksinin
davranışlar üzerindeki fizyolojik etkileri düşünüldüğünde, insomniya
dışında pek çok psikiyatrik hastalığın tedavisinde umut verici yeni tedavi
modaliteleri oldukları söylenebilir. Ancak bu sonuçlar ön sonuçlardır ve
farklı ORA’larla farklı dozlarda ve farklı örneklemlerle yapılacak daha fazla
çalışmaya ihtiyaç vardır.
Anahtar Sözcükler: Depresyon, filoreksant, oreksin reseptör
antagonistleri, seltoreksant, suvoreksant