Amaç: Kognitif bozukluk Parkinson hastalığında (PH) oldukça yaygın
olarak görülen bir semptomdur ve hastalık boyunca subjektif kognitif
bozukluktan demansa kadar uzanan bir süreklilik göstermektedir. Bu
süreklilik ile ilişkili patofizyolojik süreçlerin aydınlatılması hem takip hem
de yeni tedavi yaklaşımları oluşturmaya yardımcı olabilir. Bu bağlamda,
geniş ölçekli entrensek bağlantısallık ağları, PH’nin altında yatan nöral
süreçlerin aydınlatılmasında oldukça yaygın olarak araştırılmakta ve
invazif olmayan bir biyobelirteç adayı olarak umut vadetmektedir.
Bu sistematik gözden geçirme yazısında PH ilişkili kognitif bozukluk
sürekliliğinde geniş ölçekli entrensek bağlantısallık ağlarında meydana
gelen değişimlerin incelenmesi amaçlandı.
Yöntem: ScienceDirect, Web of Science ve PubMed veri tabanları
belirlenen anahtar kelimeler ile tarandı. Bu tarama sonucunda elde edilen
çalışmalar sistematik gözden geçirme ve meta-analizlerin yazımında esas
alınan PRISMA kriterleri doğrultusunda incelendi.
Bulgular: Üç veri tabanından toplam 974 çalışma elde edildi. Belirlenen
uygunluk kriterlerince 20 çalışma sistematik gözden geçirmeye dâhil
edildi. Bu çalışmalarda incelenen geniş ölçekli bağlantısallık ağlarından
sensori-motor ağların PH ilişkili kognitif bozukluk sürekliliğinde
bağlantısallıklarını düşürdükleri, kognitif ağlar açısından ise çelişkili
sonuçlar olduğu tespit edildi.
Sonuç: Kognitif bağlantısallık ağlarının PH sürekliliğindeki değişimlerinin
belirlenebilmesi için iyi tasarlanmış boylamsal çalışmalara ihtiyaç
duyulduğu düşünülmektedir. Bu çalışmalarda, kognitif bozukluk
gruplarının iyi tanımlanması, dopaminerjik tedaviye bağlı oluşabilecek
olan bağlantısallık değişimlerinin kontrol edilmesi ve özellikle subjektif
kognitif bozukluğu ve demansı olan Parkinson hastalarının da süreklilik
içerisinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Anahtar Sözcükler: Dinlenim durumu ağları, entrensek bağlantısallık
ağları, fonksiyonel manyetik rezonans görüntüleme, Parkinson hastalığı,
Parkinson hastalığı demansı, Parkinson hastalığı hafif kognitif bozukluğu