Amaç: Parkinson Hastalığı (PH) ilerleyici nörodejeneratif bir hastalıktır.
Hastalık klinik olarak tek taraflı başlamaktadır ancak bu lateralizasyonun
nedeni hakkında bildiklerimiz sınırlıdır. Ayrıca uzvun sık kullanılmasının
hastalıktan koruyucu olabileceği öne sürülmektedir. Biz de bu çalışmada
hastalık başlangıç tarafına, el tercihi ve sürekli üst ekstremite kullanımı
gerektiren mesleklerde çalışmanın etkisini değerlendirmeyi amaçladık.
Yöntem: Temmuz 2016-Ekim 2018 tarihleri arasında Koç Üniversitesi
Nöroloji polikliniğine başvuran 84 PH tanılı hastayı retrospektif olarak
inceledik. Hastalık başlangıç tarafı ve etkilenen vücut kısmı, başlangıç
yaşı, Parkinson için kullanılan ilaç sayısı, hastaların el tercihi ve meslekleri
gibi parametrelerine yönelik analizler yaptık.
Bulgular: Çalışmamıza katılan 84 hastaların 30’u (%36) kadındı ve 83’ü
(%99) asimetrik başlangıçlı idi. Medyan yaş 61 (53–69) idi ve 79 hastada
(%94) sağ el baskındı. Hastalık, 47 hastada (%57) dominant el tarafında
36 (%43) hastada ise non-dominant el tarafında başlamıştır (p=0,227).
Medyan hastalık süresi dört (2–7) yıl olan grubumuzda Birleşik PH
Değerlendirme Ölçeği ile saptanan bulguların daha ağır olduğu taraf
hastalık başlangıç tarafı ile uyumlu idi (p<0,001). Ayrıca hastalık süresi
daha uzun olanlarda PH için kullanılan ilaç sayısı, L-dopa eşdeğer dozu
ve ölçek skoru daha yüksek idi (p=0,039, p=011, p=0,005). Hastalığın
alt ekstremitede ya da alt ve üst ekstremitelerde başladığı vakalarda
da PH ilaç sayısı yalnızca üst ekstremite başlangıcı olan vakalara göre
daha yüksekti (p=0,005). Sürekli üst ekstremite kullanımı gerektiren
işlerde çalışan hastalarda dominant tarafta başlama olasılığı %43 iken,
diğerlerinde %65 olarak bulunmuştur (p=0,027).
Sonuç: Bu çalışmaya göre PH başlangıç tarafı, dominant el tarafında
olma eğilimindedir. Sürekli üst ekstremite kullanımı dominant tarafta
başlama olasılığını azaltabilir.
Anahtar Sözcükler: Başlangıç tarafı, egzersiz, el tercihi, fonsiyonel
lateralite, Parkinson hastalığı