Amaç: Yaşam kalitesi, kişinin öznel olarak, yaşamdaki konumuna ilişkin
algısı olarak değerlendirilen ve bipolar bozukluk (BPB) ve şizofreni
gibi birçok psikiyatrik hastalıkta olumsuz etkilenen bir kavramdır.
Yaşam kalitesini temel alan tedavi yaklaşımlarının hastanın tedaviye
uyumunu arttıracağı, kişinin doyumu yüksek bir hayat yaşamasına
katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada BPB ve şizofreni tanılı
bireylerin yaşam kalitesinin sağlıklı kontrollerle karşılaştırılması, hastalık
ve iyilik dönemlerinin yaşam kalitesi üzerindeki etkisinin araştırılması
amaçlanmıştır.
Yöntem: Yaşam kalitesinin değerlendirilmesi amacıyla BPB (n=124),
şizofreni (n=74) tanılı bireylere ve sağlıklı kontrollere (SK, n=81) Dünya Sağlık
Örgütü Yaşam Kalitesi Ölçeği-Kısa Formu (WHOQOL-Bref) verilmiştir. Yaş
ve eğitim düzeyi eş değişken olarak alınarak gruplar arasında WHOQOLBref
alt ölçek ve toplam puanları MANCOVA ile karşılaştırılmıştır. Ardından
hasta grupları atak ve remisyon döneminde olmalarına göre yaş, eğitim
düzeyi ve Global Değerlendirme Ölçeği puanları eş değişken olarak
alınarak MANCOVA ile karşılaştırılmıştır. Klinik özellikler ile yaşam kalitesi
puanları arasındaki ilişki korelasyon analiziyle değerlendirilmiş, anlamlılık
saptanan değişkenler için lineer regresyon analizi uygulanmıştır.
Bulgular: Şizofreni veya BPB tanılı bireylerin SK’lere göre WHOQOL-Bref
psikolojik, sosyal ve toplam puanlarının düşük olduğu, şizofreni tanılı
bireylerin ek olarak fiziksel ve çevre alt ölçek puanlarının da SK’lere göre
düştüğü saptanmıştır. Ek olarak şizofreni tanılı bireylerin WHOQOLBref
fiziksel, psikolojik, sosyal ve toplam puanları, BPB tanılı bireylere
göre düşüktür. Remisyon döneminde BPB ve şizofreni tanılı bireyler
arasında yaşam kalitesi açısından anlamlı farklılık saptanmamıştır. Atak
dönemindeki BPB tanılı bireylerin remisyondakilere göre WHOQOLBref
fiziksel, psikolojik alt ölçek ve toplam puanları anlamlı olarak düşük
saptanmıştır. Atak dönemindeki BPB tanılı bireylerin, atak dönemindeki
şizofreni tanılı bireylere göre WHOQOL-Bref psikolojik, çevre ve toplam
ölçek puanları anlamlı olarak düşük bulunmuştur.
Sonuç: BPB tanılı bireylerin yaşam kalitesinin sağlıklı bireyler ile şizofreni
tanılı bireyler arasında olduğu, öte yandan BPB atak dönemlerinin
yaşam kalitesini, şizofreni atak dönemlerine göre daha çok düşürdüğü,
remisyonda ise her iki hasta grubunun birbirine benzer özellikler
gösterdiği söylenebilir. Her iki hastalık grubunda yaşam kalitesi açısından
benzerlik ve farklılıkların ortaya konması, hastaların ihtiyaç duydukları
tedavi türünün belirlenmesi açısından büyük öneme sahiptir.
Anahtar Sözcükler: Bipolar bozukluk, şizofreni, yaşam kalitesi