Öne Çıkan Noktalar
Türkçe Özet
Amaç: Sosyal çevrenin şizofreni sıklığı ve yaygınlığı üzerine etkisi iyi
bilinmektedir. Ancak, şizofreni ve diğer psikotik bozukluklarda sosyal
çevrenin hastalık seyri ve yinelemeler üzerine etkisi ile ilgili az sayıda
araştırma bulunmaktadır. Bu çalışmada şizofreni ve benzeri psikotik
bozukluklarda mahalle sosyal sermaye düzeyi ile adres değişikliğinin
yinelemeler üzerine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır.
Yöntem: Araştırma örneklemi Psikotik Bozukluklar Birimi Polikliniği’nde
en fazla altı aylık düzenli aralıklara izlenen 147 kişiden (şizofreni %76,1;
s=112) oluşmuştur. Hastalar 1 Ocak 2009 ile 31 Aralık 2013 tarihleri
arasında yineleme göstergeleri için izlenmiştir. İzlem sırasında yineleme
ölçütleri olarak yatış, yardım ihtiyacında artış, kendine zarar verme,
özkıyım düşünceleri, şiddet davranışı, intihar girişimi, antipsikotik
doz artışı ve elektrokonvulsiv terapi uygulanması kullanılmıştır. Bu
ölçütlerinden en az biri o dönem için yineleme yaşandığı yönünde kabul
edilmiştir. Mahalle sosyal sermaye düzeyleri, İzmir kent merkezinde 2008
yılında yapılan bir genel toplum araştırmasından ve izlem süresi boyunca
mahalledeki oy kullanma oranlarına bağlı olarak elde edilmiştir. Ayrıca
izlem süresince kişilerin yer adres değişiklikleri kayıt altına alınmıştır.
Bulgular: Mahalle sosyal çevre bileşenleri ile yinelemeler arasında ilişki
saptanmazken, yinelemeler ile adres değişikliği arasında anlamlı ilişki
saptanmıştır. Adres değişikliği olanlarda olmayanlara göre yineleme
olasılığının 1,3 kat daha fazla olduğu (%95 GA: 1,0–1,6; p<0,05), aynı
mahallede ikamet süresi uzadıkça yineleme olasılığının azaldığı
(β: (-0,05); %95 GA: [(-0,10)-(-0,003)]; p<0,05) saptanmıştır.
Sonuç: Şizofrenide yineleme kişinin içinde yaşadığı geniş sosyal çevre
özelliklerinden (mahalle düzeyindeki sosyal sermaye) çok dar sosyal çevre
(aile, ev adresi) ile ilişkili görünmektedir. Dar da olsa adres değişikliği ile
ortaya çıkan yeni bir sosyal çevreye uyum ihtiyacı bir psikosyal stresör
olarak şizofreni belirtilerinde artışa yol açabilir.