E-ISSN 1309-4866
Araştırma Makalesi
Türk Örnekleminde Lise Öğrencilerinde Kendine Zarar Verme Davranışının Doğası, İşlevleri ve İlişkili Risk Faktörleri
1 Department of Child and Adolescent Psychiatry, Pamukkale University School of Medicine, Denizli, Turkey  
2 Department of Child and Adolescent Psychiatry, Ege University School of Medicine, İzmir, Turkey  
3 Clinic of Child and Adolescent Psychiatry, Lefkoşa, Turkish Republic of Northern Cyprus  
4 Department of Psychology, Gediz University, İzmir, Turkey  
5 Retired Lecturer, Department of Child and Adolescent Psychiatry, Ege University School of Medicine, İzmir, Turkey  
Arch Neuropsychiatry ; : -
DOI: 10.5152/npa.2016.12553
603 kez okundu, 0 kez indirildi

Anahtar Kelimeler: Kendine zarar verme davranışı, risk faktörleri, işlevler
Özet

Amaç: Kendine zarar verme davranışı (KZVD), kişinin ölüm amacı olmaksızın kendine kasıtlı olarak zarar vermesi şeklinde tanımlanmıştır. Bu çalışmada Türk toplumunda lise öğrencilerinde, KZVD’nın doğası, işlevleri ve ilişkili risk faktörlerinin araştırılması amaçlanmıştır. 

 

Yöntem: Çalışmada İzmir ili genelinde toplamda 18 lisede 9, 10, 11 ve 12. sınıflardan 1656 öğrenciye ulaşıldı. Çalışmaya katılmayı kabul eden 1642 öğrencinin sınıflarda özbildirim şeklinde doldurdukları formları değerlendirmeye alındı. KZVD sayısı, yöntemleri, doğası ve işlevleri “Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri” (KZVDE) ile sorgulandı. Ergenlerin sosyodemografik verileri ve davranış için risk oluşturabilecek özellikler çalışma için yazarlar tarafından oluşturulan Sosyodemografik Veri Formu ile değerlendirildi.

 

Bulgular: KZVD olan 519 ergen arasında kendine ilk zarar verme yaşı ortalaması 13,3±2,6 olarak bulunmuştur. KZVD öyküsü olan ergenlerin çoğunluğu (%84,4, n=438) 5 ve daha fazla kez kendine zarar vermiştir. En sık KZVD yöntemi kendini sert bir yere vurma/çarpma olarak belirlenmiştir. KZVD ile ilişkili risk faktörleri arasında aile içi şiddet, ailede KZVD varlığı, ailede suç öyküsü, okulda disiplin cezası almış olma öyküsü, arkadaşlar arasında KZVD, olumsuz algılanan arkadaş ilişkileri, sigara kullanımı, eşyalara zarar verme ve fiziksel istismar öyküsü öne çıkan risk faktörleri olarak belirlenmiştir. Ergenlerin, KZVD işlevleri arasında en sık affekt regülasyonu işlevini kullandıkları; bu işlevi kendini cezalandırma ve sıkıntıyı etiketlemenin takip ettiği görülmüştür. Artan KZVD sayısı ile otonom işlevlerin daha çok öne çıktığı, sosyal işlevlerin görece daha az kullanıldığı saptanmıştır.

 

Sonuç: Lise öğrencilerinde KZVD aile, okul, arkadaş ve gencin kendisi ile ilişkili birçok risk faktörünün etkisi altında ortaya çıkmaktadır. Ergenler daha çok olumsuz duygularla başa çıkabilmek ve duygularını düzenleyebilmek için kendilerine zara vermektedirler.  Daha yoğun sıklıkta KZVD bildiren ergenler, otonom işlevleri, daha az sıklıkta zarar verenlere göre daha fazla kullanmaktadırlar.   

Anahtar Kelime
Yazarlar
Tümü
Yazar Köşesi
Duyurular
Anket
AVES | Copyright © 2017 Türk Nöropskiyatri Derneği | Son Güncelleme: 03.10.2017